Artıq ikinci aydır ki, Mərkəzi Bank valyuta ehtiyatını artırmağa müvəffəq olur. Ötən ay Bank ehtiyatının həcmini 5 milyard 658 milyon 500 min dollara çatdırıb ki, bu da son 18 ayda ən yüksək həddir. “İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, ötən ay valyuta ehtiyatı 3,4% artıb.

May ayında manatın ABŞ dollarına nisbətən məzənnəsinin sabit saxlanılması üçün daxili bazarda aparılmış valyuta əməliyyatlarının həcmi 1 milyard 22 milyon dollar təşkil edib. “İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, bu ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2,3 dəfə çoxdur.

Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatında müşahidə edilən azalma tendensiyası ötən ay da davam edib. Yola saldığımız may ayında Bankın ehtiyatı aprel ayında 2,6% azalaraq 5 milyard 361 milyon ABŞ dollarına düşüb. “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, ötən ay valyuta ehtiyatı 140,7 milyon dollar azalıb.

“İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, Azərbaycanda avronun manata nisbətən rəsmi məzənnəsi son 8 ildə ən aşağı səviyyəyə düşüb. 

Dünyanın maliyyə bazarlarında dollar və avro arasında baş verən nüfuz davası Azərbaycanda da müşahidə edilir. Avronun digər valyutalara, xüsusən də dollara nisbətən ucuzlaşması manata münasibətdə də özünü göstərir. Məsələn, 2010-cu ildə avro milli valyutaya nisbətən 16% ucuzlaşıb. Bunun əsas səbəbi manatın məzənnəsinin müəyyən edilməsində dollar amilinin həlledici olmasıdır.

Dünyada dolların bahalaşması səbəbindən artan təyziq fonunda Mərkəzi Bank dolların “cilovunu” buraxmaq məcburiyyətində qalıb. Bu gün uzun sürən fasilədən sonra ABŞ valyutasının məzənnəsində artım qeydə alınıb. “İqtisadi forum” jurnalının Banka istinadən verdiyi məlumata görə, Azərbaycanda dolları manata nisbətən rəsmi məzənnəsi 0,8037 manata qalxıb. Bu, son 8 ayda ən yüksək göstəricidir.

“İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, Azərbaycanda avronun manata nisbətən rəsmi məzənnəsi son 14 ayda ən aşağı səviyyəyə düşüb. 

Dünyada birjalarında Avroməkanın yaşadığı böhran fonunda avronun ucuzlaşması tendensiyası Azərbaycanda da müşahidə edilib. Ilin əvvəlində avronun manat nisbətən ucuzlaşması aprel ayında da davam edib. 4 ay ərzində avro 8,1% dəyərsizləşib. Bu isə o deməkdir ki, əlimizdəki hər 100 avro 4 ay ərzində dəyərini 9,3 manat itirib.

“İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, Azərbaycanda avronun manata nisbətən rəsmi məzənnəsi son 1 idə ən aşağı səviyyəyə düşüb. 

“İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, ötən ay Azərbaycanın beynəlxalq ehtiyatlarının həcmi 7,4% artaraq $6 milyard 203,65 milyona yüksəlib.

                    I YAZI

Azərbaycanda bankların çoxluğu ilə bağlı müzakirələr son aylar gündəmdən düşmür. Bu müzakirələr xüsusilə də Mərkəzi Bank rəsmisinin bankların sayının yarıbayarı azaldılmasının zəruri olması fikrindən sonra daha da qızışıb. Bankın rəhbəri Elman Rüstəmov birləşmənin hazırda gündəmdə olmadığını açıqlasa da bu prosesin gec-tez baş verəcəyi şübhəsizdir. E.Rüstəmov əslində birləşmənin uzunmüddətli proses olduğunu deməklə bankların sayının azaldılmasının gündəmdən çıxmadığına dolayısı işarə vurub.

Yanvar ayında ölkə üzrə quraşdırılan 14 bankomatın cəmisi 1-i regionların payına düşür. “İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Bankına istinadən məlumata görə, bu müddətdə Bakıda 13 bankomat quraşdırılıb.

Ötən il Rusiyadan Azərbaycana pul köçürmələrinin gündəlik həcmi orta hesabla 1,8 milyon dollar təşkil edib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə 26% azdır. 2008-ci ildə pul köçürmələrinin gündəlik həcmi orta hesabla 2,4 milyon dollara bərabər olub. İl ərzində Azərbaycana pul köçürmələri üçün aparılan əməliyyatları sayı təxminən 1 milyondan çox olub və hər əməliyyat zamanı orta hesabla 660 dollar məbləğində vəsait köçürülüb. Halbuki 2008-ci ildə bu göstərici 825 dollara bərabər olub.

“İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, Azərbaycanda avronun manata nisbətən rəsmi məzənnəsi son 9 ay 10 gündə ən aşağı səviyyəyə düşüb. 

2009-cu ildə Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının həcmi 15,6% azalaraq 5 milyard 175 milyon ABŞ dollarına düşüb. “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, ötən il Bankın valyuta ehtiyatı 961,4 milyon dollar azalıb.

Geosiyasi gərginlik artarsa və ya daxili siyasi sabitlik pozularsa

Geosiyasi gərginliyin gözlənilmədən genişlənməsi və ya daxili siyasi sabitliyin pozulması Azərbaycanın mövcud reytinqini zərbə altına qoya bilər. “İqtisadi forum” jurnalının məlumatına görə, bu barədə Standard & Poor’s agentliyinin hesabatında qeyd edilib.

2009-cu ilin noyabr ayında Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatının həcmi əvvəlki ayla müqayisədə 1,7 % artaraq 5 milyard 181,1 milyon dollara yüksəlib. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Banka istinadən məlumat verir.

Oktyabr ayında ölkə üzrə 19 bankomat, 38 POS terminal quraşdırıb. “İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Bankın statistik məlumatları əsasında verdiyi məlumata görə, bununla da bankomatların sayı 1657-yə, POS terminalların sayı isə 8567-yə çatıb.

Noyabr ayında Azərbaycanın milli valyutası bir sıra dünya valyutalarına, o cümlədən ABŞ dollarına nisbətdə bahalaşıb. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Bankın məlumatları əsasında hesablama aparıb.

2009-cu ilin oktyabr ayında Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatının həcmi ötən ayla müqayisədə 0,2 % azalaraq 5092,9 milyon dollara düşüb. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Banka istinadən məlumat verir.

8 bank isə zərərlə işləyib

Cari ilin oktyabrın 1-nə ölkə banklarının əldə etdikləri mənfəətlərin həcmi 209,4 milyon manat təşkil edib ki, bu da əvvəlki ayla müqayisədə 12,2% çoxdur. Son bir ayda bankların cəmi mənfəəti təxminən 22,7 milyon manat artıb. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Bankın statistik məlumatlarına əsasən məlumat verir.

2009-cu ilin 10 ayın yekunlarına görə, Azərbaycan manatı dünyanın əsas valyutalarına nisbətən ucuzlaşıb. Daha çox ucuzlaşma həmişəki kimi Britaniya funt sterlinqinə nisbətən olub. Ancaq sentyabr ayı ilə müqayisədə manatın məzənnəsində bəzi valyutalara, o cümlədən dollara nisbətən bahalaşma müşahidə edilib. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Bankın məlumatlarına istinadən xəbər verir.

Cari ilin iyul-sentyabr aylarında dünya üzrə qızıl-valyuta ehtiyatı əvvəlki rüblə müqayisədə $413 milyard artaraq $7,3 trilyona çatıb. “İqtisadi forum” jurnalının Bloomberg agentliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, bu ehtiyatlarda Amerika valyutasının payı son 10 ildə 2 dəfə azalaraq 37%-ə düşüb.

Cari ilin sentyabrın 1-nə ölkə banklarının əldə etdikləri mənfəətlərin həcmi 186,7 milyon manat təşkil edib ki, bu da əvvəlki ayla müqayisədə 15,2% çoxdur. Son bir ayda bankların cəmi mənfəəti təxminən 25 milyon manat artıb. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Banka istinadən xəbər verir.

BVF: Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri tədricən yumşaq məzənnə rejiminə keçməlidirlər

Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri qlobal böhranın ciddi təsirinə məruz qalıblar. Proqnoza görə, regionda iqtisadi artım tempi 2008-ci ildəki 6,6%-dən 2009-cu ildə 1,5%-ə düşəcək. “İqtisadi forum” jurnalının məlumatına görə, bu barədə BVF-nin Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə Departamentinin direktoru Məsud Əhməd açıqlama verib.

Cari ilin üçüncü rübünün sonuna Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatının həcmi ötən ayla müqayisədə 2% artsa da, son 9 ayda 16,8% azalıb. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Mərkəzi Banka istinadən məlumat verir.

Rusiyanın valyuta ehtiyatı 6 gündə 6 milyard dollar artıb

11 sentyabr 2009-cu il tarixinə Rusiyanın beynəlxalq ehtiyatlarının həcmi artaraq 410,9 milyard dollara çatıb. Halbuki cəmisi bir həftə öncə bu rəqəm 404,9 milyard olub. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı Rusiyanın Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir.

Avropa Şimali Amerikanı dünyanın ən varlı regionu mövqeyindən sıxışdırıb çıxarıb. Ötən il Şimali Amerika əhalisinin aktivləri 21,8% azalaraq 29,3 trilyon dollara düşüb. 2007-ci illə müqayisədə Avropada azalma 5,8% olub. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalı aktivlərin idarə edilməsi təcrübəsinin öyrənilməsi üzrə ixtisaslaşan Boston Consulting Group (BCG) tədqiqat şirkətinin istinadən xəbər verir.

Dünya Bankı böyük 20-liyə müraciət etdi

“İqtisadi forum” jurnalının məlumatına görə, Dünya Bankı bu günlərdə iqtisadi tənəzzüldən güclü zərbə almış və aşağı gəlirli 43 ölkədə vəziyyət barədə məruzə dərc edib.

Avropa Mərkəzi Bankı (AMB) uçot dərəcəsini maliyyə bazarlarından problemlər həllini tapmamış qaldıra bilər. “İqtisadi forum” jurnalının Reutersə istinadən verdiyi məlumata görə, bu barədə AMB-nin İdarəetmə Şurasının üzvü Yurgen Ştark açıqlama verib.

Neftə əsaslanan inkişaf

Neft Fondundan dövlət büdcəsinə transfertlərin məbləği ildən-ilə artdıqca büdcə gəlirlərinin formalaşmasında Fondun payı da yüksələn xətlə artır. Dövlət büdcəsinin gəlirlərində Fondun transfertlərinin xüsusi çəkisi 2004-cü ildə 8.8 faiz, 2005-ci ildə 7.3 faiz, 2006-cı ildə 15.1 faiz, 2007-ci ildə 9.7 faiz olduğu halda, 2008-ci ildə artıq 35.3 faiz həddində olmuşdur. 2009-cu ildə isə büdcə gəlirlərinin həcminin 50 faizindən çoxunun məhz Fondun transferti hesabına formalaşması gözlənilir.